Pemeriksaan kerja di tapak bina

Kawalan Kualiti Di Tapak Bina

Apabila bahan-bahan dibeli, pengawal bahan-bahan akan mengawal kualitinya. Pengawal bahan-bahan menyelia cara-cara pengangkutan dan penyimpanannya secara pemunggahan bagi mengelak pembaziran dan kerosakan. Penggunaan loji dan peralatan yang sesuai haruslah dimasukkan di dalam Penyata Kaedah Pembinaan bagi mendapat kerja-kerja berkualiti. Semasa pembinaan, kualiti kerja-kerja haruslah dipantau bagi menentukan bahawa hasil-hasilnya kerja adalah di dalam lingkungan penentuan kontrak dan mana-mana kerja yang tidak mencapai hasil kerja yang dikehendaki haruslah dikenalpasti dan diperbetulkan. Alat-alat pengukuran (mesin timbang, theodolite, alat aras) dan alat-alat pengujian (penukul “rebound”, dll) perlulah dijaga dan dijamin ketepatannya pada setiap waktu. Lain-lain tanggungjawab Pengurusan Projek termasuklah melaksanakan pelan-pelan kualiti projek dengan bantuan dari Koordinator Kualiti Tapak Bina.

Mesyuarat berjadual juga perlu diadakan di tapak bagi membincang kaedah-kaedah pembinaan dan bagi mengenalpasti cara-cara terbaik bagi menjalankan sesuatu tugasan.

Semua kakitangan di tapak haruslah digalakkan bagi memikir dan mencari nilaian terbaik bagi wang yang dikeluarkan. Setelah mendapat alternative yang lebih baik, mereka harus digalakkan bagi melaksanakan alternative tersebut. Di dalam kerja-kerja pembinaan khas seperti kimpalan dan pengujian tidak musnah, pengujian specimen perlulah dijalankan. Lain pada itu perlulah diteruskan pemantauan pematuhan prosidur-prosidur dan kecukupan kaedah-kaedah pembinaan bagi menjamin perkhidmatan yang berkualiti. Sebarang perubahan di dalam kontrak disebabkan Arahan Pinda Kerja seperti tambahan atau tolakan haruslah diambil berat oleh pengurus projek. Sebelum penyerahan, pasukan projek di tapak bina haruslah menentukan bahawa apa yang dibina adalah ditahap kualiti yang dikehendaki oleh klien.

Pemantauan Dan Kawalan Projek Menggunakan Kaedah CPM

Carta-carta bar

Kaedah kebiasaan serta tradisional bagi merancang serta menjadualkan projek-projek pembinaan adalah secara carta bar, atau lebih dikenali sebagai carta Gantt yang dicipta oleh Henry L Gantt sewaktu perang dunia pertama. Kaedah ini berbentuk gambaran kerja mengikut masa. Ini adalah satu alat perancangan yang ringkas bagi menggambarkan sesuatu jadual operasi pembinaan yang dibangunkan serta bagi tujuan merekodkan kemajuan.

Seorang pengurus boleh mendapatkan gambaran tentang kemajuan kerja, semakan penghantaran bahan-bahan, jadual loji peralatan dan pekerja serta rekod kerja dijangka. Ianya satu kaedah yang mudah dan oleh itu masih terus digunakan sebagai alat pengurusan di dalam industri pembinaan.

Walaupun carta-carta bar bukanlah satu alat yang efektif bagi perancangan kerja disebabkan ianya lebih berasaskan kepada pengalaman berbanding dengan analisa rasional kerja-kerja yang hendak dilaksanakan. salah satu keburukan dari carta bar ialah ianya tidak menunjukkan hubungkait serta hubung rapat di antara fasa-fasa kerja dan tidak ada cara bagi menentukan operasi-operasi pembinaan sebenarnya mengawal keperluan penyiapan keseluruhan kerja.

Industri pembinaan pada tradisinya adalah berdaya saing dengan peningkatan dari segi kecanggihan projek-projek. Dengan peningkatan kadar inflasi yang meningkat, maka perlulah dibangunkan satu kaedah penjadualan projek yang lebih efisyen bagi menyiapkan projek-projek dalam tempoh masa yang cepat. Oleh itu Kaedah Jalan Genting atau ‘Critical Path Method’ (CPM) boleh memenuhi kehendak-kehendak ini.

Selain dari itu kita juga boleh menggabungkan perihal-perihal terbaik dari carta bar dan CPM di dalam satu alat pengurusan. Carta-carta bar yang dihasilkan dari jadual rajah anak panah CPM menggembelingkan grafik carta-carta bar dengan hubungkait aktiviti rangkaian CPM. Rajah-rajah Grid-masa adalah gambaran masa berskala bagi rangkaian anak panah CPM.

Andaikan bagi projek pembinaan sebuah bangunan kecil yang mempunyai maksima 24 minggu untuk penyiapan dan mempunyai aktiviti-aktiviti berikut :

Aktiviti                                                Tempoh (minggu)

Kerja tapak                                                      1

Asas                                                                1

konkrit                                                             2

Kerja paip                                                        2

Elektrik                                                            2

Hawa dingin                                                    1

Bumbung                                                        3

Kerja batu                                                        3

Lanskap                                                          1

JUMLAH MASA                                             16

Setiap aktiviti mempunyai satu bar yang menggambarkan tempoh aktiviti yang memberitahu tarikh mula, tempoh dan tarikh siap. Walaubagaimana pun, banyak lagi yang perlu ditambah bagi menjadikannya sebagai satu alat pengurusan yang lebih berguna.

Aktiviti-aktiviti boleh dipecahkan lagi ke tahap keperincian yang dalam bagi memberi penjelasan yang lebih. Sebagai contoh, kerja-kerja konkrit boleh dipecahkan ke dalam lantai dan dinding. Kerja-kerja elektrikal boleh dipecahkan kepada pemasangan wayar dan peralatan. Kerja-kerja paip boleh dipecahkan ke dalam kerja pasang paip dan peralatan. Tahap keperincian bagi carta bar bergantung kepada keperluan-keperluan polisi-polisi pengurusan kontraktor. Carta bar juga boleh membantu kontraktor bagi merancang pembiayaan projek beliau.

Kadang kala bagi projek-projek yang besar, adalah amat berguna disediakan satu jadual pembinaan utama yang menyenaraikan item-item kerja bersama dengan tempoh masanya. Selepas itu satu carta bar terperinci akan disediakan.

Jenis penjadualan carta bar terperinci memerlukan masa dan usaha yang lebih, tetapi ianya akan lebih efektif di dalam memberitahu akan keperluan-keperluan terperinci bagi setiap item kerja utama. Tambahan pula ianya mempunyai kelebihan dari aspek memecahkan suatu jadual perincian bagi setiap ketukangan.

Jaminan Kualiti Dan Kawalan Operasi-operasi Pembinaan

Jaminan kualiti bagi pembinaan

• Kejayaan sesuatu projek boehlah dinilaikan dari tahap pencapaian memenuhi kehendak-kehendak klien.
• Ini dicapai dengan menggunakan sumber-sumber beberapa organisasi dan individu dan juga dengan pihak-pihak yang terlibat berinteraksi dengan jayanya.
• Jaminan kualiti ini timbul apabila kehendak-kehendak pelanggan semakin meningkat dan tahap kualiti bagi memenuhi sesuatu kehendak itu tercapai.
• Jaminan kualiti diadakan melalui perlaksanaan beberapa teknik pengurusan yang bersistematik dengan menentukan bahawa kawalan-kawalan aktiviti-aktiviti dijalankan oleh setiap pihak.
• Jaminan kualiti adalah satu kunci proses pengurusan bagi membina ketrampilan terbaik.

 

Aktiviti Di Tapak Bina

Aktiviti di tapak bina merupakan fasa pembuatan projek-projek pembinaan yang mana kontraktor memiliki tapak bagi menjalankan kerja-kerja yang telah dirancang.

Kawasan kerja mengandungi tiga (3) elemen utama:

1. Pengeluaran maklumat dan kawalan dokumen
2. Bahan-bahan binaan
3. Memenuhi keperluan khusus yang terdiri dari:

-               Hasil kerja

-               Program

-               Kos

Pengeluaran maklumat/ kawalan dokumen

Lukisan-lukisan, arahan-arahan, memo-memo pertanyaan di tapak dan perubahan-perubahan adalah elemen-elemen utama yang terlibat dalam pengeluaran maklumat. Besar kemungkinan arahan-arahan disalah tafsirkan ataupun kerja diulangi disebabkan menggunakan lukisan-lukisan yang tidak lagi digunakan. Buat masa kini, cara pengurusan tapak kian berubah dan dengan itu aliran-aliran perjalanan dokumen haruslah dijelaskan di peringkat terawal mendirikan tapak. Semua tapak-tapak pembinaan memerlukan system dokumentasi secara formal bagi mempertingkatkan kecekapan. Aspek mempermudahkan sesuatu perkara memainkan peranan di dalam membentuk prosidur-prosidur yang efesen.

Bahan-bahan Binaan

Penghantaran – Tapak-tapak bina haruslah dipantau bagi menentukan  bahan-bahan memenuhi spesifikasi, masa dan kuantiti.

Penyimpanan, penjagaan dan penghantaran – Semua bahan-bahan dan komponen-komponen mestilah disimpan mengikut lokasi-lokasi dan keadaan-keadaan yang diipersetujui dengan pengurus tapak. Kaedah penyimpanan bagi apa-apa bahan-bahan binaan yang dibekalkan oleh sub-kontraktor pakar dipersetujui secara terperinci sebelum beliau memulakan kerja di tapak dan apa-apa prosidur yang dipersetujui direkodkan.

Penolakan atau menunggu penerimaan bagi pemasangan – Bahan-bahan yang gagal di dalam kategori ini mestilah disimpan di suatu lokasi atau cara yang dikenalpasti dengan jelas dan melarang bahan-bahan ini dipergunakan sehingga pihak berkuasa membenarkannya.

Memenuhi keperluan-keperluan tertentu

Hasil kerja

Filosopi utama bagi pengurusan kualiti adalah dengan menyediakan bukti-bukti yang dibukukan yang mana satu tahap kualiti khusus telah tercapai di percubaan pertama. Teminologi BS5750 bagi aktiviti-aktiviti ini adalah proses pemeriksaan dalaman atau pengesahan produk yang siap. Pada tradisinya, industri pembinaan memanggil ini sebagai proses gangguan dan kebiasaannya berlaku semasa penyiapan kerja. Amalan kawalan kualiti berkisar pada penyelesaian secara reaktif dan bukannya menggalakkan secara proaktif. Sistem Jaminan Kualiti mengenalkan siri-siri pemeriksaan di peringkat-peringkat tertentu yang mana boleh disahkan bahawa kerja-kerja memenuhi keperluan-keperluan tertentu.

Masalah yang mungkin timbul dikenalpasti di peringkat terawal dan diselesaikan sebelum ianya menjadi suatu kecacatan yang besar. Sistem ini boleh didokumenkan dengan penggunaan senarai criteria-kriteria yang dipersetujui yang tertulis di dalam senarai semakan. Senarai semakan ini menyediakan rekod kerosakan dan kecacatan yang telah terjadi pada keseluruhannya dan di penghujung projek termasuk cara-cara menyelesaikan setiap masalah yang timbul.

Data-data dikumpulkan bagi mengenalpasti kekerapan kecacatan, dan penyelesaian-penyelesaian yang biasa diambil supaya-supaya penyiasatan-penyiasatan boleh ditumpukan kepada maslah-masalah ini yang memerlukan perhatian segera. Tanggungjawab, tugas-tugas dan kaedah-kaedah kerja yang dirangkumi di dalam prosidur-prosidur jaminan kualiti adalah apa yang terkandung dalam pelan kualiti. Pelan kualiti menggariskan aktiviti-aktiviti serta peristiwa-peristiwa yang diperlukan bagi mencapai matlamat-matlamat proses pembinaan bagi sesuatu projek khusus.

Program

Pada kebiasaannya, tanggungjawab nagi menyediakan atau memantau setiap peringkat di dalam program terletak kepada pihak kontraktor yang pada secara khususnya memenuhi keperluan-keperluannya dan kehendak-kehendak dokumen kontrak. Prosidur-prosidur jaminan kualiti memerlukan satu program utama yang mana setiap aktiviti pihak klien, konsultan, kontraktor dan sub-kontraktor dikoordinasikan. Keperluan-keperluan bagi memprogramkan projek adalah jelas diperkatakan dalam kaedah-kaedah yang digunapakai, kaedah pemantauan dan prosidur-prosidur yang perlu diikuti bersabit dengan “updating”. Prosidur-prosidur jaminan kualiti haruslah menentukan bahawa apa-apa program yang disediakan pada masa-masa tertentu semasa pembinaan adalah sentiasa memenuhi keperluan-keperluan kontrak. Program mestilah dipantau secara efektif bersama tarikh penyiapan yang dijangka.

Sekiranya terdapat beberapa aktiviti yang terkebelakang dari jadual, perlulah dipersetujui akan tindakan yang perlu diambil termasuk membuat semula urutan-urutan pembinaan bagi mengelakkan kelambatan dan siapakah yang perlu mengambil tindakan seterusnya. Agnda utama bagi menentukan keutamaan diberikan kepada pemantauan program bagi mesyuarat-mesyuarat tapak khusus bagi mengenalpati maklumat-maklumat yang masih diperlukan.

Kos

Adalah mustahil bagi menjangka bahawa sesuatu projek itu akan direkabentuk selengkapnya tanpa apa-apa perubahan. Prosidur-prosidur jaminan kualiti bagi kawalan kos keseluruhan haruslah bermula di peringkat rekabentuk lagi menentukan apa-apa kehendak klien dipenuhi dan dibandingkan dengan pelan kos semasa perlaksanaan projek. Persetujuan di antara klien dan pihak-pihak yang terlibat dicapai diperingkat rekabentuk dan pembinaan projek.

Pemantauan kualiti di dalam perolehan sumber-sumber

Perkara utama di dalam sesuatu projek atau kontrak adalah hal-hal perolehan bahan-bahan, peralatan dan kemudahan-kemudahan. Sumber-sumber yang memuarkan sahaja dipilih dan bukan sahaja dari segi kos efektifnya, penghantaran yang mengikut jadual beserta kuantiti yang mencukupi tetapi memenuhi keperluan-keperluan tertentu.

Bahan-bahan dan perkhidmatan haruslah diperolehi dari sumber-sumber dengan keadaan-keadaan berikut:

• Memberikan keyakinan bahawa pembekal-pembekal dan sub-kontraktor mempunyai system-sostem kualiti.
• Menentukan bahawa setiap pembekal dan sub-kontraktor memahami bahawa pembekalan atau perkhidmatan mestilah memenuhi keperluan-keperluan tertentu.
• Menentukan bahawa semua maklumat yang diberikan teratur bagi tujuan “up-date” dan tepat.

Prosidur-prosidur kualiti yang harus dihadapi.

• Pemilihan pembekal-pembekal dan sub-kontraktor
• Penyediaan dan pengeluaran nota-nota pertanyaan/ arahan-arahan.
• Memantau perlaksanaan kualiti pembekal-pembekal/ sub-kontraktor.
• Menyimpan rekod-rekod yang mencukupi mengenai tarikh-tarikh penting terhadap kemampuan kualiti pembekal-pembekal/ sub-kontraktor.

Masalah dan penyelesaian

Di dalam kerja pembinaan, berhadapan dengan masalah adalah perkara biasa. Masalah-masalah tersebut jika tidak diambil tindakan penyelesaian akan menimbulkan masalah-masalah lain yang lebih besar. Sebagai contoh: masalah kelewatan menerima bahan daripada pembekal akan mengakibatkan kerja-kerja tertangguh dan ini menimbulkan masalah yang lebih besar  lagi di mana projek mungkin tidak dapat disiapkan dalam masa yang ditetapkan disebabkan masalah pembelian bahan tersebut. Selain itu, masalah dari segi kaedah kerja yang tidak betul boleh mengakibatkan kemalangan dan kerugian.Ini menunjukkan bahawa setiap masalah yang timbul sekiranya tidak diatasi segera boleh mempengaruhi kualiti dan prestasi.

Oleh itu, penyelesaian segera adalah penting apabila berhadapan dengan sesuatu masalah. Perancangan yang rapi dan teliti dapat mengurangkan berlakunya masalah. Masalah-masalah pembinaan biasanya timbul dari penilaian kerja yang dilakukan dan ianya hendaklah diatasi segera supaya perlaksanaan kerja tidak terjejas serta tidak menimbulkan masalah yang lebih besar.

Masalah-masalah yang boleh mendatangkan bahaya mungkin berlaku disebabkan oleh

1. Tidak membuat pemantauan terhadap kawalan kualiti
2. Tdak mematuhi prosedur keselamatan
3. Pekerja yang tidak mahir
4. Penggunaan mesin dan peralatan (kurang mahir dan tiada penyenggaraan)
5. Penggunaan bahan-bahan yang murah dan tidak berkualiti

Tindakan-tindakan di dalam menyelesaikan masalah adalah

1. Mengenalpasti masalah yang dihadapi
2. Mengesan punca-punca berlaku
3. Menilai masalah
4. Cari kaedah dan jalan penyelesaian
5. Mengawasi masalah yang mungkin boleh mendatangkan bahaya

Mengawal masa dalam pembinaan

Mengawal masa dalam pembinaan

Masa adalah faktor yang amat penting untuk melaksana dan menyiapkan sesuatu kerja. Tanpa penjadualan masa yang baik, tidak mungkin sesuatu kerja itu dapat disiapkan dalam tempoh masa yang dikehendaki. Di dalam satu tempoh pembinaan yang mengambil masa yang telah ditetapkan, hendaklah ditetapkan jangkamasa-jangkamasa yang tertentu untuk melaksana dan menyiapkan setiap aktiviti-aktiviti yang berlaku di dalam pembinaan tersebut.

Sebagai contoh: Untuk membina sebuah rumah kediaman dalam tempoh lima bulan, maka hendaklah diberi masa untuk menyiapkan setiap aktiviti-aktiviti yang perlu dilakukan seperti kerja-kerja penggalian, kerja konkrit, kerja bumbung dan sebagainya. Setiap aktiviti ini perlulah ditetapkan masa agar ianya dapat disiapkan di dalam tempoh masa yang dikehendaki.

Setelah tempoh untuk menyiapkan sesuatu aktiviti ditetapkan, maka dapatlah difikirkan kaedah mana untuk menyiapkan aktiviti tersebut. Jumlah pekerja serta peralatan dan  mesin yang digunakan boleh mempengaruhi tempoh masa yang ditetapkan.

Bagi memastikan kerja dapat disiapkan dalam masa yang dikehendaki, pemantauan terhadap pekerja juga hendaklah dilakukan. Ini adalah untuk memastikan pekerja menjalankan tanggungjawab yang diberikan kepada mereka mengikut jumlah jam bekerja sehari dengan upah yang diberikan.

Pemantauan Dan Kawalan Projek Menggunakan Kaedah CPM

Kaedah aliran genting atau ‘critical path method’ (CPM) diperlukan sekiranya dirasai kerja-kerja pembinaan akan berlanjutan dan tidak dapat disiapkan dalam tempoh masa yang dikehendaki. Melalui kaedah ini, perancangan boleh dibuat untuk mengatasi masalah tersebut.

Rajah-rajah rangkaian ‘critical path method’ (CPM)

Terdapat dua jenis utama rajah rangkaian CPM : rajah panah dan rajah ‘precedence’ (yang terdahulu). Latihan ini akan membincangkan proses perajahan secara logik terhadap panah-panah dan rajah-rajah terdahulu serta kaedah-kaedah asas bagi menentukan aktiviti-aktiviti projek.

Fasa pertama bagi CPM adalah perancangan. Sesuatu projek mestilah dipecahkan ke dalam aktiviti-aktiviti yang memakan masa.

Aktiviti adalah apa-apa elemen projek yang memerlukan masa penyiapan projek ataupun satu tugasan yang harus dicapai. Ini adalah satu langkah kerja yang dikenalpasti di dalam keseluruhan projek.

Sejauh mana dan setakat mana projek boleh dipecahkan kepada aktiviti-aktiviti banyak bergantung kepada pertimbangan-pertimbangan praktikal. Faktor-faktor berikut haruslah diambil kira semasa mendefinasikan aktiviti-aktiviti ini :

a.      Kawasan tanggungjawab yang berbeza, seperti kerja sub kontrak yang mana ianya berasingan secara langsung dari kerja yang dijalankan oleh kontraktor utama.

b.      Kategori kerja yang dikenalpasti dijalankan dan mengikut keperluan tukang atau geng kerja.

c.      Kategori kerja yang dikenalpasti dijalankan dan mengikut keperluan loji.

d.      Kategori kerja yang dikenalpasti mengikut bahan-bahan utama seperti konkrit, kayu atau besi.

e.      Pecahan-pecahan kecil yang boleh dikenalpasti secara jelas bagi kerja-kerja struktur seperti dinding, lantai, tiang dan rasuk (beam).

f.       lokasi kerja di dalam projek , yang memerlukan masa-masa yang berbeza bagi geng-geng kerja melaksanakannya.

g.      Pecahan tuan punya projek bagi tujuan penawaran atau bayaran.

h.      Pecahan kontraktor bagi tujuan anggaran dan perakaunan kos.

i.        Penghantaran bahan-bahan dan loji

j.        Kelambatan disebabkan cuaca, penghantaran bahan binaan atau mogok.

k.      Pemberian masa bagi pengerasan konkrit.

Aktiviti yang dipilih mungkin mewakili sebahagian besar ataupun langkah-langkah kecil berdasarkan kepada perincian yang diperlukan. Sebagai contoh, lantai konkrit mungkin sebagai satu aktiviti ataupun ianya boleh dipecahkan ke dalam beberapa aktiviti-aktiviti seperti memasang ‘formwork’, meletak besi tetulang, menuang konkrit, kemasan, pengerasan dan membentuk formwork.

Di dalam rajah rangkaian panah, symbol-simbol berikut menggambarkan satu aktiviti.

Setiap aktiviti boleh diterangkan mengikut nombor titiknya (20-25), tempoh (3) dan penerangan (tuang konkrit). Disebabkan setiap aktiviti didefinasikan, hubungan-hubungan urutan di antara aktiviti-aktiviti telahpun ditentukan. Hubungkaitan ini akan digunakan bagi melengkapkan rajah rangkaian logic.

Rajah rangkaian logic adalah intepretasi urutan-grafikal bagi tugasan yang diperlukan bagi menyiapkan projek

Rajah-rajah rangkaian menunjukkan hubungan serta saling memerlukan di antara satu tugasan dengan tugasan yang lain. Terdapat dua jenis utama rajah-rajah ini: anak panah dan yang terdahulu

Cara menulis bagi aktiviti di dalam rajah yang terdahulu  (precedence diagram) adalah seperti berikut:

Nombor aktiviti

Penerangan aktiviti

Tempoh aktiviti

Contoh:

100

Penuangan konkrit

3

Pada asasnya, rajah panah adalah peristiwa di atas panah dan rajah yang terdahulu adalah peristiwa di atas peristiwa di atas nod-nod.

Dua lagi definasi mungkin berguna di dalam memahami rajah-rajah rangkaian.

Peristiwa adalah satu batu tanda di dalam rajah anak panah atau satu aktiviti di dalam rajah: precedence”

Contoh:

Tuang konkrit

Aktivitinya ialah “tuang konkrit”. Di titik 25, peristiwanya ialah “konkrit telah siap dituang”

Tempoh bagi sesuatu aktiviti adalah masa bagi menyiapkan aktiviti tersebut

Tempoh adalah berdasarkan anggaran-anggaran dan boleh dinyatakan dalam apa jua unit masa yang berkaitan.

Bagi membentuk rajah rangkaian asas, beberapa panduan mungkin berguna

Peraturan-peraturan rajah rangkaian masa

-       Anak panah bergerak ke kanan

-       Apabila menomborkan titik-titik, pastikan nombor di hujung kepala anak panah adalah sentiasa lebih besar dari nombor do ekor anak panah.

-       Unjukkan hubungkaitan aktiviti yang betul (tidak lebih dan tidak kurang).

-       Anak panah menunjukkan arah pergerakan masa.

-       Panjang aktiviti anak panah tidaklah bergantung kepada tempohnya.

-       Gunakan “dummies” di dalam rajah anak panah bagi menunjukkan hubungkait yang betul.

-       Jangan membengkok dan membujurkan anak panah.

-       Gunakan perihal kerja dengan betul.

-       Gunakan titik anak panah yang terserlah.

Adalah mustahak supaya rajah-rajah anak panah dan “precedence” ini dilukis secara tertib dan jelas agar apa-apa maklumat yang terkandung di dalamnya dapat disalurkan dengan efektif dan tanpa apa-apa kekeliruan.

Di dalam hal-hal yang lebih praktikal, terdapat beberapa langkah yang boleh diambil bersama beberapa item asas yang yang diambil kira di dalam penyediaan rajah rangkaian CPM.

Langkah-langkah di dalam Penjadualan Aliran Genting

1.      Menyediakan senarai aktiviti-aktiviti projek

2.      Menganggarkan tempoh bagi setiap aktiviti

3.      Menentukan aktiviti-aktiviti yang mana saling mendahului yang lain.

4.  Melukis rajah rangkaian atau anak panah dengan aktiviti-aktiviti serta peristiwa-peristiwa dihubungkaitkan secara betul dan logik.

5.      Letakkan nombor pada peristiwa-peristiwa, serta memastikan bahawa nombor di kepala anak panah lebih besar dari nombor di ekor anak panah.

6.    Sediakan carta dengan garisan-garisan menegak dan mendatar yang mana disenaraikan di setiap aktiviti, bersama nombor yang diberikan, tarikh permulaan terawal, tarikh penyiapan terawal, tarikh siap terakhir dan jumlah ‘float’

7.      Tentukan aktiviti-aktiviti di dalam aliran genting.

Perkara-perkara yang perlu dipertimbangkan.

1.      Susunatur rajah adalah mengikut citarasa pengguna dan haruslah dikaji oleh individu yang akan bertanggungjawab terhadap projek.

2.      Rajah CPM mestilah memenuhi pelan-pelan dan spesifikasi, serta apa-apa halangan dari segi penghantaran bahan-bahan ataupun keperluan apa-apa logi khas.

3.      Pilihan aktiviti-aktiviti (prosedur bagi memecahkan item-item kerja) haruslah dipertimbangkan masa-masa berikut : tarikh milik tapak, tarikh mula, tarikh siap. Tempoh aktiviti.

4.      Dimasukkan sebagai satu aktiviti apa-apa item kerja yang memerlukan satu atau lebih perkara berikut :  Masa secukupnya, kos, logi, bahan-bahan atau jenis pemburuhan.

5.      Mestilah dikira tujuan penggunaan rajah kerja CPM supaya dapat menentukan tahap kesukaran atau keperincian yang terlibat.

Pengiraan-pengiraan masa CPM

Objektif rangkaian CPM adalah bagi memberi maklumat tentang ketetapan masa setiap aktiviti di dalam projek. Terdapat empat persoalan yang ditanya tentang sesuatu aktiviti.

• Bilakah masa yang paling awal aktiviti tersebut boleh mula?
• Bilakah masa yang paling awal aktiviti tersebut boleh siap?
• Bilakah masa yang paling lambat aktiviti tersebut boleh mula?
• Bilakah masa yang paling lambat aktiviti tersebut boleh siap?

Pengiraan-pengiraan masa bagi rangkaian CPM memberi maklumat ini. Bagi setiap aktiviti, empat jenis masa dikira: MULA AWAL, MULA AKHIR, SIAP AWAL dan SIAP AKHIR. Terma-terma ini didefidasikan seperti berikut:

MULA AWAL bagi sesuatu aktiviti adalah tarikh terawal bagi aktiviti tersebut bermula. Ianya bergantung kepada penyiapan aktiviti-aktiviti yang sebelum darinya.

SIAP AWAL bagi sesuatu aktiviti adalah tarikh terawal bagi aktiviti tersebut berakhir. SIAP AWAL = MULA AWAL + TEMPOH atau SA = MA + T

MULA AKHIR bagi sesuatu aktiviti adalah tarikh terakhir bagi aktiviti tersebut boleh mula tanpa melambatkan penyiapan keseluruhan projek.

SIAP AKHIR bagi sesuatu aktiviti adalah tarikh terakhir bagi aktiviti tersebut boleh siap tanpa melambatkan penyiapan keseluruhan projek SIAP AKHIR = MULA AKHIR + TEMPOH atau SAKR = MAKR + T

Rajah di bawah menunjukkan terma-terma ini secara grafik. Setiap aktiviti boleh diletakkan di dalam jenis hubungan ini. (Catitan: Tiada terdapat hubungan di antara SIAP AWAL dan MULA AKHIR) Sekiranya semua aktiviti diletakkan di posisi MULA AWAL, maka ini akan dikenali sebagai jadual SIAP AWAL. Sekiranya semua aktiviti diletakkan di posisi MULA AKHIR, maka ini akan dipanggil sebagai jadual MULA AKHIR.

 

  

Terdapat dua lagi terma-terma yang harus didefinasikan dan difahami sebelum menyelesaikan masalah praktikan, terma-terma itu iaitu, JUMLAH FLOAT dan FLOAT PERCUMA didefinasikan sebagai masa-masa kelambatan yang dibenarkan bagi aktiviti-aktiviti tidak kritikal.

JUMLAH FLOAT bagi sesuatu aktiviti adalah jumlah masa yang mana aktiviti tersebut boleh dilambatkan tanpa mengganggu tempoh projek atau tarikh penyiapan projek.

JUMLAH FLOAT = MULA AKHIR – MULA AWAL = SIAP AKHIR – SIAP AWAL  atau JF = MAKR – MA = SAKR – SA

FLOAT PERCUMA bagi sesuatu aktiviti adalah jumlah masa yang mana aktiviti tersebut boleh dilambatkan tanpa mengganggu permulaan awal aktiviti berikutnya.

FLOAT PERCUMA = MULA AWAL (aktiviti berikut) – SIAP AWAL (aktiviti berkenaan)  atau FP = MA (ab) – SA (ak)

Terma-terma ini ditunjukkan di dalam rajah 1 secara grafik. Kini, terma-terma asas pengiraan sudah didefinasikan dan akan menjadi lebih jelas melalui latihan masalah seperti di rajah 2.

Pengiraan masa pertama dibuat secara menyerah pengiraan ke hadapan yang mana akan menentukan tempoh bagi penyiapan projek. Tempoh jangkauan masa didpati dengan melalui rangkaian tersebut bagi mendapat satu rantaian aktiviti berterusan, yang bermula di titik pertama dan mengambil jumlah masa yang paling lama. Bagi kaedah serahan kehadapan ini, terdapat dua (2) peraturan asas.

Pengiraan serahan kehadapan

Bagi setiap aktiviti, tambah MULA AWAL bagi aktiviti berkenaan kepada TEMPOH dan letakkannya di bawah titik di kepala anak panah.  Bagi titik-titik yang mana dua atau lebih aktiviti memasuki satu titik, pilih yang TERBESAR di antara nombor-nombor. Ini adalah masa-masa SIAP AWAL bagi aktiviti-aktiviti sebelumnya.

Masa permulaan bagi aktiviti pertama adalah “0”. Pengiraan serahan kehadapan adalah seperti di rajah 3. Ini memberitahu kita bahawa tempoh projek adalah bersamaan 17 unit masa. MULA AWAL dan SIAP AWAL boleh dikira bagi setiap aktiviti juga. MA bagi setiap aktiviti adalah nombor di bawah titik di ekor panah aktiviti dan dari definasi: SA = MA + T. Carta 1 adalah carta yang dibangunkan dari rajah 3 dan hubungan SA = MA + T. langkah seterusnya adalah pengiraan serahan kebelakang. Terdapat beberapa peraturan di dalam serahan kebelakang ini.

Pengiraan serahan kebelakang

Bagi setiap aktiviti, tolak TEMPOH aktiviti dari SIAP AKHIR. Di dalam carta, SIAP AKHIR adalah nombor di atas titik pada kepala anak panah aktiviti.  Bagi titik-titik yang mana dua atau lebih aktiviti memasuki satu titik, pilih yang TERKECIL di antara nombor-nombor. Nombor ini akan menjadi SIAP AKHIR bagi seterusnya. Aktiviti-aktiviti dan MULA AKHIR bagi aktiviti seterusnya.

Aliran Genting (Critical Path)

Definasi terakhir bagi pengiraan masa adalah definasi aliran genting atau kritikal

ALIRAN GENTING di dalam rangkaian anak panah adalah jalan atau aliran terpanjang sekali. Semua aktiviti di atas aliran kritikal ini tidak mempunyai masa float.

Nama aliran kritikal datang dari maksud mana setiap aktiviti di atas aliran ini mestilah disiapkan dalam masanya atau tempoh penyiapan projek akan menjadi lambat. Kadang-kala, aliran ini ditandakan dengan garisan yang dihitamkan tebal.

  

AKTIVITI	I	j	T	MA	SA
A	1	2	2	0	2
B	2	3	3	2	5
C	2	4	5	2	7
D	4	5	0	7	7
E	4	6	3	7	10
F	5	7	3	9	12
G	6	8	2	10	12
H	7	9	1	12	13
I	8	9	2	12	14
J	9	10	3	14	17

Carta 1

 

 

Pengiraan masa bagi rajah “precedence” adalah sama seperti yang dilakukan ke atas rajah anak panah dengan sedikit pengubahsuaian. Sebagai contoh, rajah-rajah anak panah sebelum iniditunjukkan sebagai pengiraan masa rajah “precedence” kecuali beberapa perbezaan.

Bagi penyerahan ke hadapan, masa SA dibawa dari bucu bawah kanan aktiviti sebelumnya ke bucu bawah kanan aktiviti berikut tanpa apa-apa pindaan. Jadi, MULA AWAL bagi aktiviti-aktiviti berikutnya adalah sama dengan MULA AWAL aktiviti-aktiviti sebelumnya.

Bagi penyerahan ke belakang, SAKR dibawa dari bucu atas aktiviti berikutnya ke bucu atas kanan aktiviti sebelumnya tanpa apa-apa pindaan. Jadi, SIAP AKHIR  bagi aktiviti-aktiviti sebelumnya adalah sana dengan MULA AWAL aktiviti-aktiviti berikutnya.